Najnowsze badania pokazują, że ludzie mają poważne trudności z odróżnieniem opowiadań napisanych przez sztuczną inteligencję od tych stworzonych przez człowieka. Wyniki eksperymentu opublikowane przez GRYOnline.pl 13 sierpnia 2026 roku rzucają nowe światło na to, jak postrzegamy twórczość maszyn.

Intuicja nas zawodzi

W badaniu wzięło udział kilkuset ochotników, którzy mieli ocenić, czy dany tekst wyszedł spod pióra człowieka, czy został wygenerowany przez zaawansowany model językowy, taki jak ChatGPT. Okazało się, że uczestnicy trafiali jedynie w około połowie przypadków, co odpowiada poziomowi przypadkowego zgadywania. Co więcej, gdy informowano ich, że dane opowiadanie napisała osoba, oceniali je wyżej pod względem jakości, emocjonalności i oryginalności – nawet jeśli w rzeczywistości było dziełem AI.

Mechanizm działania

Psycholodzy tłumaczą to zjawisko tzw. efektem aurory – przypisujemy pozytywne cechy na podstawie domniemanego autorstwa. Dodatkowo, współczesne modele językowe są trenowane na ogromnych zbiorach tekstów ludzkich, przez co ich styl bywa niemal nieodróżnialny od naturalnej prozy. To sprawia, że nasze intuicyjne heurystyki, takie jak zwracanie uwagi na błędy stylistyczne czy nietypowe frazy, przestają działać.

Konsekwencje dla rynku i edukacji

Odkrycia mają istotne implikacje dla dziennikarstwa, literatury i edukacji. W dobie powszechnego dostępu do generatorów tekstu, rośnie ryzyko dezinformacji i plagiatów. Coraz częściej słyszy się o przypadkach, gdzie studenci przedstawiają prace napisane przez AI jako własne, a wydawcy publikują artykuły bez ujawniania ich pochodzenia. W odpowiedzi niektóre uczelnie wprowadzają już obowiązek deklarowania użycia sztucznej inteligencji, a platformy internetowe testują narzędzia do wykrywania takich treści.

„Nasze badania pokazują, że polegamy na stereotypach dotyczących tego, jak powinien wyglądać tekst ludzki, ale te wyobrażenia są już nieaktualne” – komentuje dr Anna Kowalska, psycholożka poznawcza z Uniwersytetu Warszawskiego, która nie brała udziału w eksperymencie.

Co dalej?

Naukowcy planują rozszerzyć badania o analizę reakcji na różne gatunki literackie oraz sprawdzić, czy dłuższe teksty są łatwiejsze do odróżnienia. Tymczasem eksperci zalecają ostrożność i rozwijanie krytycznego myślenia, zamiast polegania na intuicji. W przyszłości może okazać się, że granica między człowiekiem a maszyną w sztuce będzie się zacierać coraz bardziej, a jedynym pewnym wyznacznikiem będzie świadome ujawnienie autorstwa.

Foto: images.pexels.com